Kan een veganistisch dieet kanker voorkomen en kankergroei zelfs remmen?

Kanker is de meest dodelijke ziekte van alle chronische ziekten en is nu de tweede grootste doodsoorzaak wereldwijd.(1) Voor 5-10% bepalen genen jouw risico op kanker en voor de overige 90-95% bepaalt jouw levenswijze en leefomgeving of je wel of geen kanker krijgt.(2)


Geschatte bijdrage van dieet en leefstijl aan sterfgevallen door kanker(3)

Prostaatkanker: 75%

Darmkanker: 70%

Borst-, baarmoeder-, galblaas- en alvleesklierkanker: 50%

Maagkanker: 35%

Long-, slokdarm- en blaaskanker: 20%


In de wetenschappelijke literatuur lees je niet zelden dat in 30-35% het dieet het ontstaan van kanker gezorgd. Naast voedselkeuzes zijn 25-30% van alle gevallen toe te schrijven aan roken, 10-20% komen door infectie, 10-20% door overgewicht en 4-6% is gelinked aan alcohol.(4)


Het World Cancer Research Fund en de American Institute for Cancer Research, twee expertpanels, hebben zich geworpen op het vraagstuk hoe groot nu het bestaande bewijs is dat voedings- en levensstijlfactoren een rol spelen bij het ontstaan en de behandeling van kanker.


Dit kwam er uit(5):


Lichaamsvet

Om als kind al aan de lagere kant van het normale BMI te zitten, blijkt samen te gaan met een lager risico op kanker op latere leeftijd. Het houden van een gezond lichaamsgewicht vanaf je 21ste is cruciaal. Overmatig buikvet zorgt voor een disbalans in hormonen en hormoonachtige stofjes, zoals IGF-1, insuline, lectine en geslachtshormonen. Deze disbalans zorgt voor insuline resistentie en dat triggert ontstekingen in het lichaam die in verband staan met het ontstaan van kanker.


Lichaamsbeweging

Wees iedere dag lichamelijk actief. Loop voor ten minste 30 min per dag. Wanneer je fitness het toelaat, kun je streven naar 60 min of meer matig intensieve inspanning, wat gelijk staat aan 30 min intensieve sportbeoefening. Data laten zien dat lichamelijke activiteit beschermt tegen borst-, darm- en baarmoederkanker en vermoedelijk tegen alle kankers geassocieerd met buikvet. Het mechanisme er achter verschilt nog al. Voor darmkanker wordt gedacht dat door de lichaamsbeweging de tijd die het voedsel in ons maag- en darmstelsel zit, verkort en zo potentiële kankerverwekkende stofjes uit het voedsel minder lang in onze darmen blijft. Een onderzoek liet zien dat voldoende lichaamsbeweging samengaat met een 50% lager risico op darmkanker.(6)


Plantaardige voeding

Eet met name plantaardige producten. Eet tenminste 5 porties (tenminste 400 g) verschillende soorten fruit en groente iedere dag. Eet voornamelijk onbewerkte granen en peulvruchten bij iedere maaltijd. Plantaardige voeding is over het algemeen kcal-arm en tegelijkertijd voedingsstofrijk, wat helpt in de strijd tegen overgewicht en obesitas. Bovendien bevatten plant-based foods heel veel vezels, antioxidanten en secundaire plantenstoffen die het lichaam kunnen beschermen tegen vrije radicalen.

In de laatste jaren zijn de richtlijnen mbt het eten van meer plantaardige voeding strenger geworden. Ieder jaar lijken de aanbevelingen hoger te liggen. Een recente meta-analyse publiceerde nog dat voor iedere 10 gram vezels per dag extra een 10% lager risico op darmkanker geeft.(7) Het bewijs is niet langer meer 'waarschijnlijk' maar 'overtuigend'.


Dierlijke voeding

Beperk het eten van rood en bewerkt vlees, in ieder geval niet meer dan 500 g per week. Zeer weinig g of 0 g van deze hoeveelheid mag bewerkt zijn (denk aan worsten of salami). Het risico op darmkanker neemt met 17% toe wanneer een persoon 100 g rood vlees per dag eet. Het risico neemt met 36% toe wanneer de persoon 100 g bewerkt vlees per dag eet. Het heemijzer, het nitrataat, het nitriet en de N-nitrosamines welke in vlees zitten, zijn kankerverwekkend. Bij het bewerken van vlees ontstaan er op hoge temperatuur heterocyclische amines welke ook kankerverwekkend zijn.


Alcohol

Beperk de consumptie van alcohol. In ieder geval niet meer dan 2 glassen per dag voor de man en niet meer dan 1 glas per dag voor de vrouw. Er goed bewijs daarvoor dat alcoholconsumptie het risico op keel-, slokdarm- en borstkanker vergroot. ALLE soorten alcohol zijn inbegrepen. Er is geen 'save' level van alcohol. Alcohol zorgt in ons lichaam voor vrije radicalen die onze cellen beschadigen.


Zout

Beperkt het gebruik van zout, in ieder geval niet meer dan 6 g per dag. Met het vermijden van bewerkte voeding, beperk je je zoutconsumptie al enorm. Een overmatige intake van zout verzoorzaakt waarschijnlijk maagkanker. Ongeveer 14% van de maagkanker kan worden voorkomen wanneer de zoutintake minder dan 6 g per dag zou zijn geweest.


Voedingssupplementen

Probeer al je voedingstoffen via je dieet binnen te krijgen. Geen enkel supplement kan een gezond dieet vervangen. Er bestaan natuurlijk uitzonderingen. Ben je veganist dan dien je bijvoorbeeld B12 te slikken en ben je donkerhuidskleurig dan vitamine D. Hoog gedoseerde suppelemtnen kunnen zelfs kanker veroorzaken. Pas op met bijvoorbeeld vitamine A, E en B6.


Een overzicht van alle soorten kanker en de invloed van voeding en leefstijl

Verlaagt met grote zekerheid het risico

Verhoogt met grote zekerheid het risico

Verlaagt waarschijnlijk het risico

Borstkanker

Borstvoeding geven

Overmatig alcoholgebruik

Lichaamsbeweging (postmenopauze)

Darmkanker

Vezelrijke voeding, lichaamsbeweging

Rood vlees, bewerkt vlees, alcohol, buikvet, overgewicht

Knoflook, melk, calcium in suppelemten, selenium in supplementen, fruit, groente

Slokdarmkanker

Overmatig alcoholgebruik, buikvet

Niet-zetmeelhoudende groente, fruit, vitamine C

Longkanker

Bètacaroteen in supplementen, overgewicht (postmenopausaal)

Fruit, groente met carotenoïden

Maagkanker