Giftige stofjes die je als veganist vermijd

Giftige stofjes die je als veganist vermijd


Een ondermijnd thema binnen gezonde voeding is het verontreinigingen van ons voedsel met giftige stofjes. Milieugiffen zoals kwik, PBC’s, pesticiden enzovoorts kunnen grote impact op onze gezondheid hebben.


In deze blogpost ga je lezen welke milieugiffen je als veganist automatisch vermijd en aan welke je juist meer blootgesteld bent. Bovendien ga ik je uitleggen welke invloed bepaalde giffen op onze gezondheid hebben.


Bij het oogsten, bewaren, verwerken, verpakken of bereiden van voedsel kunnen gevaarlijke stoffen in de voedselketen terechtkomen.


Ook kan verontreiniging van het voedsel komen door het opzettelijk toevoegen van chemicaliën. Veel van deze stoffen blijven in het milieu en komen altijd op één of andere manier terug in onze voedselketen; planten worden door dieren gegeten en dieren worden weer door mensen gegeten.


Hoe meer vervuild de wereld wordt, hoe groter de blootstelling aan giffen.


De grootste bronnen van giffen zijn bewerkte voedingsmiddelen, dierlijke producten en conventioneel geteelde producten. Vlees, gevogelte en vis kunnen veel van dergelijke verontreinigingen bevatten. Deze dieren krijgen aanzienlijk hoeveelheden giffen binnen via hun voeding en vissen accumuleren chemicaliën uit vervuild water.


Voedsel verontreinigingen dienen serieus genomen te worden, omdat ze de gezondheid nadelig beïnvloeden door bijvoorbeeld geboorteafwijkingen te veroorzaken, het immuunsysteem te schaden en de hormoonhuishouding te verstoren.


Het is helaas een illusie dat het mogelijk is om alle voedsel verontreinigingen volledig te voorkomen.



De vier grootste categorieën van voedselverontreinigingen


1. Bij het koken van voedsel op te hoge temperatuur kunnen heterocyclische amines, polycyclische aromatische koolwaterstoffen, 'advanced' glycatie-eindproducten (AGE’s) en acrylamide gevormd worden.


2. Milieuverontreinigingen, zoals zware metalen (bijv. arseen, cadmium, lood en kwik); persistente organische verontreinigende stoffen of POB’s (zoals DDT, dioxines en polychloorbifenylen of PCB's); materialen in plastic (zoals bisfenol A of BPA en ftalaten) en andere chemicaliën in de voedselketen.


3. Landbouwchemicaliën, zoals bestrijdingsmiddelen en diergeneesmiddelen (antibiotica en hormonen) die aan landbouwdieren gegeven worden.


4. Kunstmatige voedseladditieven zoals kunstmatige kleurstoffen, smaken, zoetstoffen en conserveermiddelen (zoals natriumnitraat en nitriet en sulfieten).


Voedselverontreinigingen relevant voor zowel veganisten als niet-veganisten


Acrylamide

Belangrijkste voedselbronnen: verwerkte aardappelproducten (zoals friet en chips),

crackers en knäckebröd met zwarte/ donkerbruine randen en zetmeelrijke voedingsmiddelen verwerkt of gekookt op 120 graden Celsius of hoger.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Waarschijnlijk kankerverwekkend, kan DNA beschadigen. (1,2)


Advanced glycation end-products (AGE’s)

Belangrijkste voedselbronnen: voedsel gekookt of verwerkt bij temperaturen van 155 graden Celsius of hoger; gebakken vlees (vooral gebakken bewerkt vlees), gebakken kip, smeltkaas en ander gefrituurd voedsel, zoals gebakken aardappelen.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: verzwakt immuunsysteem, versnelt de veroudering van de huid, diabetes, hart- en vaatziekten, beroerte en de ziekte van Alzheimer, (3,4,5)


Arseen

Belangrijkste voedselbronnen: rijst (biologisch, conventioneel, bruin of wit), rijstproducten (pasta, meel, crackers, siroop, melk, granen, zemelen), vis en schaaldieren, zeewier (vooral hijiki), kip, vruchtensap en drinkwater.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Hormoonverstoring, DNA-schade, kanker, diabetes, hart- en vaatziekten, neuropathie, hersenletsel, laag geboortegewicht, doodgeboorte, beschadiging van de luchtwegen en leverziekten, (6, 7, 8, 9)


Kunstmatige zoetstoffen

Belangrijke voedselbronnen; "Low calorie/ light" voedingsmiddelen, suikervrije voedingsmiddelen (zoals kauwgom), gelei, snoep), suikervrije dranken (zoals 'zero' dranken) en suiker vervangers.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Dit verschilt sterk per zoetstof. Je kunt overgevoelig reageren op bepaalde zoetstoffen, net zoals bij een voedselintolerantie. Sommige zoetstoffen, zoals aspartaam kunnen het zenuwstelsel beschadigen en hebben een negatieve invloed op het honger-verzadigingsniveau. (10-16)


Bisfenol A (BPA)

Belangrijke voedselbronnen; Plastic voedselcontainers, plastic zakken, coating van binnenzijde van eet- en drankblikjes.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Endocriene (= hormoon) verstoring (met mogelijke nadelige effecten) op het voortplantingssysteem, de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel, hartproblemen en mogelijk is er een verband met sommige vormen van kanker. Het risico is het hoogst voor zuigelingen en kinderen. (17, 18)


DDT

Belangrijke voedselbronnen: vis, schaaldieren, vlees en zuivelproducten.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: schade aan het zenuwstelsel, hormoonontregeling, DNA schade, kanker, laag geboortegewicht, vroeggeboorte en diabetes. (19)


Lood

Belangrijkste voedselbronnen: voedsel of dranken gekookt, geserveerd of bewaard in geglazuurde potten (vooral uit Mexico of Azië), geïmporteerde snoepjes en snoeppapiertjes en smaakmakers (vooral uit Mexico, zoals chilipoeder).

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Hersenschade bij kinderen, schade aan het zenuwstelsel en leverschade, (20, 21)


Pesticiden (inclusief herbiciden, insecticiden en fungiciden)

Belangrijkste voedselbronnen: conventioneel geteelde producten (vooral bladgroenten en items die met schil worden geconsumeerd, zoals appels, bessen, perziken en peren) Komt minder voor in granen, peulvruchten, noten, zaden en dierlijke producten.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: Kanker, schade aan het zenuwstelsel, en geboorteafwijkingen, (22, 23)


Ftalaten

Belangrijkste voedselbronnen: Vooral high-vet voedsel dat in contact komt met kunststoffen, zoals volle zuivelproducten, vlees, vis en olie. Het vet weekt de ftalaten uit het plastic.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: vermoedelijke hormoonontregelaar, ontwikkelingsstoornissen en verminderde vruchtbaarheid bij een hoge inname. (24, 25)


Polycyclische aromatische koolwaterstoffen

Belangrijke voedselbronnen: voedsel dat bij hoge temperaturen is gekookt, vooral gegrild vlees, gerookte vis, sterk verhitte graanproducten (bijv. brood met donkere korts) en te sterk verhitte vetten en oliën.

Geassocieerde gezondheidsrisico's: DNA-schade; hormoonontregeling; longen, huid en urogenitale kankers, (26, 27)

Sulfieten